Co oznacza wynik dodatni testu ureazowego?
Co to jest test ureazowy i jak działa?
Test ureazowy dodatni to wynik badania diagnostycznego wykrywającego aktywność enzymu ureazy, który jest produkowany przede wszystkim przez bakterię Helicobacter pylori w błonie śluzowej żołądka. Enzym ten rozkłada mocznik do amoniaku i dwutlenku węgla, co prowadzi do podniesienia lokalnego pH. Dzięki temu H. pylori może przetrwać w agresywnym, kwaśnym środowisku żołądka. W praktyce dodatni wynik testu świadczy o aktywnym zakażeniu tą bakterią.
Najczęściej wykonywany jest tzw. endoskopowy szybki test ureazowy, znany również jako CLO-test. Polega on na pobraniu wycinka błony śluzowej żołądka podczas gastroskopii, który następnie umieszcza się w specjalnym podłożu zawierającym mocznik oraz wskaźnik pH. Jeśli ureaza obecna w próbce rozkłada mocznik, dochodzi do zmiany pH i koloru podłoża, co jest interpretowane jako wynik dodatni.
Jak przebiega test ureazowy i co oznacza wynik dodatni?
Podczas gastroskopii lekarz pobiera wycinki błony śluzowej zwykle z okolic przedodźwiernikowych i trzonu żołądka. Materiał trafia do podłoża zawierającego mocznik i wskaźnik pH, a zmiana koloru podłoża na przykład z żółtego na czerwony wskazuje na obecność aktywnej ureazy. To potwierdza, że w badanym materiale znajduje się H. pylori lub inny organizm wytwarzający ten enzym.
Wynik dodatni nie pozwala jednak na ocenę stopnia nasilenia zakażenia ani bezpośrednio nie świadczy o obecności choroby wrzodowej. Stanowi podstawę do rozważenia leczenia eradykacyjnego, które ma na celu usunięcie bakterii i zmniejszenie ryzyka powikłań, takich jak przewlekłe zapalenie błony śluzowej, wrzody żołądka czy nawet nowotwory żołądka i chłoniak MALT.
Jakie są ograniczenia i jak interpretować wynik testu ureazowego?
Test ureazowy jest badaniem inwazyjnym, ponieważ wymaga gastroskopii i pobrania wycinka błony śluzowej. Jego czułość i swoistość sięgają około 95%, ale jakość wyniku zależy od prawidłowego pobrania materiału, miejsca biopsji oraz przygotowania pacjenta.
Na wynik testu mogą wpływać stosowane wcześniej leki, takie jak inhibitory pompy protonowej, antybiotyki czy preparaty bizmutu. Mogą one zmniejszać liczbę bakterii lub aktywność ureazy, co prowadzi do fałszywie ujemnego wyniku. Dlatego zaleca się odstawienie inhibitorów pompy protonowej na około 2 tygodnie, a antybiotyków oraz preparatów bizmutu na około 4 tygodnie przed badaniem, zawsze po konsultacji z lekarzem.
Fałszywie dodatnie wyniki są rzadkie, ale mogą się zdarzyć w przypadku obecności innych bakterii produkujących ureazę. W przypadku ujemnego wyniku, ale utrzymującego się podejrzenia zakażenia, lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak test oddechowy lub badanie histopatologiczne.
Jakie są alternatywy i co po leczeniu?
Alternatywą dla testu ureazowego wykonywanego podczas gastroskopii jest nieinwazyjny test oddechowy z mocznikiem znakowanym izotopem węgla (^{13}C lub ^{14}C). Bakterie rozkładają znakowany mocznik, a wykrycie znakowanego dwutlenku węgla w wydychanym powietrzu świadczy o obecności aktywnego zakażenia. Test oddechowy ocenia większy obszar żołądka i zmniejsza ryzyko błędu diagnostycznego spowodowanego pobraniem materiału z obszarów wolnych od bakterii.
Po zakończeniu leczenia eradykacyjnego skuteczność terapii należy potwierdzić odrębnym badaniem, najczęściej testem oddechowym lub testem na antygen H. pylori w kale. Kontrolę taką wykonuje się nie wcześniej niż 4 tygodnie po zakończeniu terapii oraz po odpowiednim odstępie od stosowania inhibitorów pompy protonowej.
Podsumowanie
Dodatni test ureazowy jest ważnym wskaźnikiem aktywnego zakażenia Helicobacter pylori i stanowi podstawę do wdrożenia leczenia eradykacyjnego. Test ten jest inwazyjny i wymaga gastroskopii, dlatego jego wynik należy zawsze interpretować w kontekście obrazu gastroskopowego, badania histopatologicznego oraz objawów klinicznych pacjenta. Przygotowanie do badania i odstęp od leków wpływających na liczbę bakterii są kluczowe dla uzyskania wiarygodnego wyniku. Alternatywą diagnostyczną jest test oddechowy, który pozwala na nieinwazyjne potwierdzenie zakażenia oraz ocenę skuteczności leczenia.
Źródła
- https://www.mayocliniclabs.com/test-catalog/overview/81590
- https://www.mp.pl/pacjent/gastrologia/lista/105065,czy-przyjmowanie-ipp-moze-zafalszowac-wynik-testu-wykrywajacego-helicobacter-pylori-podczas-gastroskopii
- https://www.bcbsnc.com/providers/policies-guidelines-codes/commercial/laboratory/notifications/helicobacter-pylori-testing-notification-01-01-2019
- https://handbook.ggcmedicines.org.uk/guidelines/gastrointestinal-system/management-of-helicobacter-pylori/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8577700/