Czy można usunąć drzewa z działki bez formalności?

Czy właściciel może swobodnie wyciąć drzewo na swojej działce?

Samo prawo własności nie daje nieograniczonej możliwości usuwania drzew. W Polsce zasady wycinki określa ustawa o ochronie przyrody. W zależności od sytuacji wymagane może być zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa albo zezwolenie. Niektóre drzewa można usunąć bez tych formalności, ale zastosowanie wyjątku trzeba oceniać z uwzględnieniem gatunku, obwodu pnia, celu wycinki oraz statusu nieruchomości.

Znaczenie ma między innymi to, czy właścicielem jest osoba fizyczna i czy drzewo ma zostać usunięte w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą. Inne zasady mogą dotyczyć nieruchomości objętych ochroną przyrody lub wpisanych do rejestru zabytków. Dlatego przed zamówieniem prac warto ustalić właściwą procedurę z urzędem, zamiast zakładać, że wycinka na prywatnym gruncie zawsze jest dozwolona.

Najbezpieczniej rozpocząć od ustalenia gatunku drzewa, pomiaru jego obwodu i sprawdzenia statusu działki. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy wystarczy zgłoszenie, trzeba uzyskać zezwolenie, czy też przepisy pozwalają na usunięcie drzewa bez tych formalności.

Kiedy drzewo można usunąć bez zezwolenia?

Jednym z podstawowych kryteriów jest obwód pnia mierzony na wysokości 5 cm od gruntu. Zezwolenie co do zasady nie jest wymagane, jeżeli obwód nie przekracza progu właściwego dla danego gatunku:

• 80 cm w przypadku topoli, wierzb, klonu jesionolistnego i klonu srebrzystego,
• 65 cm w przypadku kasztanowca zwyczajnego, robinii akacjowej i platanu klonolistnego,
• 50 cm w przypadku pozostałych gatunków drzew.

Progi odnoszą się do obwodu, a nie średnicy pnia. Pomiar wykonany na innej wysokości może więc prowadzić do błędnej oceny. Warto zapisać wynik, sfotografować miejsce pomiaru i upewnić się co do gatunku, zwłaszcza gdy drzewo jest nietypowe albo jego identyfikacja budzi wątpliwości.

Ustawowy wyjątek obejmuje również drzewa owocowe, jednak jego zastosowanie zależy od okoliczności, rodzaju nieruchomości i innych przepisów. Odrębny wyjątek może dotyczyć przywracania gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Nie oznacza to jednak, że każde drzewo na gruncie rolnym można wyciąć bez formalności. Jeśli cel lub status działki nie są jednoznaczne, właściwą procedurę warto potwierdzić w urzędzie gminy.

Kiedy trzeba zgłosić zamiar usunięcia drzewa?

Osoba fizyczna, która usuwa drzewo ze swojej nieruchomości w celu niezwiązanym z działalnością gospodarczą, co do zasady dokonuje zgłoszenia, gdy obwód pnia przekracza właściwy próg. Dotyczy to sytuacji, w których nie zachodzi wyjątek pozwalający na usunięcie bez formalności. Zgłoszenie nie jest zezwoleniem, a jego złożenie nie uprawnia do natychmiastowego rozpoczęcia wycinki.

Zgłoszenie powinno zawierać dane zgłaszającego, oznaczenie nieruchomości oraz rysunek lub mapę wskazującą położenie drzewa. Po jego doręczeniu organ ma 21 dni na przeprowadzenie oględzin. Następnie może wnieść sprzeciw. Jeśli sprzeciw zostanie wniesiony, usunięcie drzewa na podstawie samego zgłoszenia nie jest dopuszczalne.

Nie należy wycinać drzewa przed upływem ustawowego terminu na sprzeciw ani przed uzyskaniem wymaganej zgody. Przed zleceniem prac warto skontaktować się z urzędem i sprawdzić, czy nie wniósł sprzeciwu oraz od kiedy można legalnie usunąć drzewo. Zachowaj kopię zgłoszenia i potwierdzenie jego doręczenia.

Przykładowo właściciel prywatnej działki planujący usunąć brzozę na cele osobiste powinien zmierzyć jej obwód na wysokości 5 cm. Jeśli wynik przekracza 50 cm, co do zasady powinien sprawdzić obowiązek zgłoszenia. Jeżeli obwód nie przekracza tego progu, zezwolenie zwykle nie jest wymagane, o ile nie obowiązują inne szczególne przepisy.

Kiedy potrzebne jest zezwolenie i do kogo złożyć wniosek?

Zezwolenie jest zwykle wymagane, gdy wycinka nie mieści się w ustawowych wyłączeniach. Właściwym organem jest najczęściej wójt, burmistrz albo prezydent miasta. Wniosek można złożyć papierowo lub elektronicznie, zgodnie z wymaganiami urzędu. Przed jego przygotowaniem warto sprawdzić, jakie dane i załączniki są potrzebne w danej sprawie.

Za wydanie pozwolenia wskazano opłatę skarbową w wysokości 82 zł. Niezależnie od niej może zostać naliczona opłata za usunięcie drzewa, ustalana na podstawie obowiązujących przepisów i okoliczności sprawy. Przed rozpoczęciem prac należy poczekać na wymagane zezwolenie oraz sprawdzić, czy decyzja określa dodatkowe warunki.

Inny organ prowadzi sprawę, gdy nieruchomość jest wpisana do rejestru zabytków. W takim przypadku właściwy jest wojewódzki konserwator zabytków, a ochrona konserwatorska może wiązać się z dodatkowymi wymogami. Nie należy zakładać, że standardowa procedura zgłoszenia wystarczy tylko dlatego, że drzewo znajduje się na prywatnej działce.

Co jeszcze sprawdzić przed rozpoczęciem wycinki?

Przed podjęciem decyzji ustal status działki i sprawdź, czy nie znajduje się ona na obszarze objętym szczególną ochroną. Ograniczenia mogą wynikać z przepisów dotyczących przyrody lub zabytków i wpływać na dopuszczalną procedurę, termin albo sposób prowadzenia prac. W razie wątpliwości skontaktuj się z właściwym urzędem, zanim zamówisz ekipę.

Osobną kwestią jest ochrona gatunkowa zwierząt. W drzewie mogą znajdować się gniazda lub siedliska gatunków objętych ochroną, a okres lęgowy ptaków może ograniczać termin i sposób wykonywania prac. Nawet gdy formalności dotyczące samego drzewa zostały spełnione, obecność chronionych gatunków może wymagać zmiany planów lub konsultacji z urzędem albo specjalistą.

Przed wycinką zachowaj dokumentację pomiaru, lokalizacji drzewa oraz złożonego zgłoszenia lub uzyskanego zezwolenia. Przydatne będzie także potwierdzenie doręczenia dokumentów. Taki zestaw ułatwia wykazanie, że przed rozpoczęciem prac sprawdzono właściwą procedurę. Jeśli nie masz pewności co do gatunku, progu lub statusu nieruchomości, nie rozpoczynaj wycinki do czasu wyjaśnienia sprawy z właściwym organem.

Źródła

• https://www.gov.pl/web/gdos/sytuacje-w-ktorych-nie-jest-wymagane-zezwolenie-na-usuniecie-drzew-i-krzewow
• https://www.gov.pl/web/gov/zglos-zamiar-wycinki-drzew-i-krzewow-lub-uzyskaj-na-nia-zezwolenie
• https://www.gov.pl/web/gdos/wycinka-drzew-lub-krzewow-na-nieruchomosciach-objetych-ochrona-konserwatora-zabytkow
• https://www.gov.pl/web/gdos/ochrona-zadrzewien
• https://www.gov.pl/web/gdos/wycinka-drzew-lub-krzewow-na-terenach-rolnych